Rekonstrukcja mebli i elementów ołtarza z Wystawy Paryskiej 1925
Realizacja dla rewaloryzowanego zespołu dworsko-parkowego w Błędowie. Odtworzenie historycznych form na podstawie dokumentacji rysunkowej, archiwalnych fotografii i wiedzy o dawnych technikach stolarskich oraz ciesielskich.
Rysunek mówi, jak mebel ma wyglądać. Nie mówi, jak ma być zbudowany.
Kiedy otrzymaliśmy zlecenie na ławę, konsolę i snycerskie elementy ołtarza dla rewaloryzowanego zespołu dworsko-parkowego w Błędowie, mieliśmy dokumentację rysunkową z wymiarami oraz archiwalne fotografie polskiej ekspozycji z Międzynarodowej Wystawy Sztuki Dekoracyjnej i Wzornictwa w Paryżu z 1925 roku.
Kształt i skala były więc zadane. Nie było natomiast tego, co decyduje o tym, czy mebel przetrwa: rozwiązań konstrukcyjnych. Sposobu łączenia elementów, tego, jak poprowadzić słój i zostawić drewnu miejsce na pracę.
Tę część trzeba było zaprojektować od nowa — tak, żeby powstał obiekt wierny pierwowzorowi w formie i jednocześnie stabilny na tyle, by bezpiecznie funkcjonować we współczesnej przestrzeni wystawowej.
Co wykonaliśmy
Realizacja była częścią przygotowań do wystawy upamiętniającej stulecie jednego z największych sukcesów polskiej sztuki dekoracyjnej.
- Ławę z charakterystycznym, rytmicznym oparciem.
- Konsolę o konstrukcji inspirowanej meblarstwem podhalańskim.
- Wybrane elementy snycerskie i konstrukcyjne ołtarza.
- Geometryczne fryzy oraz dekoracyjne płyciny.
- Detale nawiązujące do historycznego wystroju kapliczki.
- Wszystkie elementy wykonane z drewna sosnowego — tego samego gatunku, z którego wykonano pierwowzór.
Konstrukcja, której nie było na rysunku
To jest ta część pracy, której zwykle nie widać na zdjęciach efektu końcowego. W rekonstrukcji historycznej właśnie ona w dużej mierze decyduje jednak o trwałości obiektu.
Dawne rozwiązania zamiast współczesnych skrótów
Zanim zaczęliśmy pracę, przestudiowaliśmy literaturę oraz dawne rozwiązania ciesielskie i stolarskie: sposoby wykonywania wpustów, czopów, łyżników i innych połączeń stosowanych przez dawnych mistrzów. Te meble można było skręcić na współczesne łączniki i nikt by tego nie zobaczył. W meblarstwie zakopiańskim konstrukcja nie jest jednak ukrytym dodatkiem pod dekoracją — jest częścią formy.
Praca drewna
Duże płaszczyzny sosny reagują na zmiany wilgotności. Przy obiekcie, który ma stać w zabytkowym wnętrzu przez lata, o trwałości decyduje nie tylko klej, lecz przede wszystkim to, czy połączenie zostawia drewnu miejsce na naturalny ruch. Tego rysunek nie rozstrzyga.
Materiał jako część kompozycji
Wyraźny rysunek słojów stał się elementem projektu. W dużych płaszczyznach i podporach odpowiedni układ materiału podkreśla geometryczny charakter formy. Trzeba go więc zaplanować przed pierwszym cięciem.
Ornament i światło
W snycerce zakopiańskiej wzór tworzy również cień. Nawet niewielka zmiana kąta nacięcia wpływa na czytelność całego układu. Dlatego przed wykonaniem właściwych elementów przygotowaliśmy dla klienta próbki, które pozwoliły ocenić skalę, głębokość rzeźbienia, kierunek prowadzenia linii oraz wygląd dekoracji po wykończeniu powierzchni.
Transport i montaż
Gotowe obiekty miały znaczne rozmiary i masę. Zabezpieczenie oraz transport kilkusetkilogramowego ładunku do Błędowa był osobnym etapem przedsięwzięcia.
Poszczególne części musiały dotrzeć na miejsce bez uszkodzenia powierzchni, połączeń stolarskich i rzeźbionych detali.
Elementy zostały w większości zmontowane w naszej pracowni, natomiast pozostałe prace montażowe na miejscu wykonali lokalni stolarze.
Po montażu ława, konsola i elementy ołtarza stały się częścią wystawy oraz odtworzonego wnętrza kapliczki.
Pragnę przede wszystkim raz jeszcze podziękować za super wsparcie w realizacji ławy, konsoli i detali ołtarza. Współpraca z Państwem, choć przez pełnomocnika, była jedną z najlepszych, jakich doświadczyliśmy w naszym dziele rewaloryzacji zespołu dworsko-parkowego w Błędowie i realizacji wystawy z okazji 100-lecia wystawy paryskiej 1925.
Cenię sobie nie tylko głębokie zaangażowanie w projekt i codzienną troskę, ale również uważność na detal i efekt wizualny. To, co robicie, to już nie wyłącznie mistrzowskie rękodzieło, a sztuka.
Rekonstrukcja w docelowym otoczeniu
Gotowe meble i elementy ołtarza można zobaczyć w reportażu z otwarcia wystawy „Narodziny nowoczesności. Art déco w Błędowie – 100 lat po wystawie w Paryżu”. Film pokazuje rekonstrukcję wraz z wyposażeniem wnętrza i aranżacją kapliczki. Dopiero w tym kontekście dobrze widać proporcje ławy i konsoli oraz to, jak odtworzone elementy ołtarza współtworzą charakter całej przestrzeni.
Obejrzyj reportaż z otwarcia wystawySkąd wziął się pierwowzór: Paryż, 1925
Międzynarodowa Wystawa Sztuki Dekoracyjnej i Wzornictwa otwarła się w Paryżu 28 kwietnia 1925 roku. Polska — kilka lat po odzyskaniu niepodległości — pokazała tam własną wizję nowoczesnej sztuki narodowej: geometryczną, ale wyrosłą z rodzimego rzemiosła, sztuki ludowej i motywów podhalańskich.
Polska ekspozycja odniosła spektakularny sukces. W zależności od przyjętego zestawienia mówi się o 172 do 205 nagrodach dla polskich wystawców, w tym o ponad trzydziestu Grand Prix. Wystawa jest dziś uznawana za jeden z kluczowych momentów rozwoju polskiego art déco.
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych dzieł polskiej prezentacji była Kapliczka Bożego Narodzenia Jana Szczepkowskiego, pokazana w Pawilonie Polskim. Było to kompletne wnętrze sakralne, a nie pojedynczy ołtarz.
Poziome bale, masywne elementy konstrukcyjne, ostro cięte ornamenty i płaskorzeźby łączyły góralskie tradycje ciesielskie z rytmiczną, miejscami kubizującą formą. Dzieło otrzymało Grand Prix, a jego autor — francuską Legię Honorową.
Oryginał kupił rząd francuski. Od 1927 roku kapliczka znajduje się w kościele św. Stanisława w Dourges na północy Francji. W 2009 roku przeszła konserwację prowadzoną przez polski zespół.
Rzemiosło, historia i odpowiedzialność za detal
Rekonstrukcja historycznego mebla wymaga czegoś więcej niż sprawnego posługiwania się narzędziami. To praca oparta na uważnej obserwacji, analizie źródeł, znajomości drewna i szacunku wobec pierwotnej koncepcji artystycznej.
Realizacja dla Błędowa pokazała nam, że tradycyjne snycerstwo może uczestniczyć w opowiadaniu historii i przywracaniu pamięci o dziełach, które przed stu laty budowały wizerunek odrodzonej Polski.
Obecnie realizujemy kolejne zamówienia dla Błędowa, między innymi rzeźbione słupy do schodów, które niebawem zaprezentujemy na naszej stronie.
Masz rysunek albo zdjęcie — a nie masz konstrukcji?
To jedna z najczęstszych sytuacji przy rekonstrukcjach. Dokumentacja mówi, jak obiekt ma wyglądać, ale milczy o tym, jak go zbudować, żeby przetrwał.
Prześlij rysunki, fotografie, fragment zachowanego obiektu albo dokumentację konserwatorską. Odpowiemy, co można na tej podstawie wykonać, jakich informacji brakuje i jaki może być zakres prac.
Wstępna ocena materiałów jest bezpłatna i do niczego nie zobowiązuje.
Wyślij dokumentację i opisz obiekt
